Essays zijn overal, elke dag. In de krant, op de radio, in de Tweede Kamer, in de klas. Daniël Gould schreef 16 essays over geluk. Daniël Gould komt uit Amerika, maar woont al 33 jaar in Amsterdam. Hij is freelance journalist op het gebied van kunst en architectuur. Hij heeft ook een eigen blog: www.gould3dlist.blogspot.com. Op de Utrechtse Filmdagen is een film van Frederieke Jochems over Daniël Gould in première gegaan met de titel “I LOVE ART, Daniel Gould en de Amsterdamse kunstwereld”. Ter introductie van de essays vroegen we Daniel naar het ontstaan ervan.
Hoe begon het?
“Zo’n twee jaar geleden zag ik een advertentie in een Engelstalig Amsterdams wekelijks magazine. Er stond: “Website over Geluk zoekt naar schrijvers over dit onderwerp.” Ik reageerde erop met “Ik dacht dat Charles Schultz, de schepper van de strip ‘Peanuts’ deze kwestie voor eens en altijd had opgelost toen hij schreef: ‘Geluk is een warme puppy!”.
Zij reageerden vervolgens met een verzoek om stukjes tekst die ik had liggen toe te sturen. Ik stuurde ze vervolgens exemplaren van mijn wekelijkse Nieuwsbrief met de titel 3Dlist. Hierop nodigden zij mij uit. Op de bijeenkomst vroegen ze mij het onderwerp Geluk te benaderen “vanuit een artistiek en / of cultureel gezichtspunt”. Ik zei hen dat ik verkoos het onderwerp te benaderen vanuit een filosofisch gezichtspunt. En dit ging ik vervolgens doen.
Waarom 16 essays?
Op dat moment had ik geen idee waar het concept mij toe zou voeren. Ik besloot het concept zichzelf te laten ontwikkelen. Ik wist ook nog niet hoeveel essays er zouden komen. De reden dat er zestien essays zijn, is dat de mensen van de website besloten ermee te stoppen. Maar er zijn misschien wel 25 of 30 essays denkbaar.
De essays zouden – als ze worden uitgegeven als boek – het beste passen in het zelfhulp genre. Het merendeel van wat er in dit genre verschijnt belooft: vervulling, persoonlijke ontwikkeling en tevredenheid met jezelf. Als iemand gaat begrijpen wat geluk echt betekent in metafysische zin – als filosofisch begrip – dan is alles vervolgens gemakkelijk. Zelfs Verlichting.
Het onderwerp is een echte Evergreen, zoals ze in Amerika zeggen. Als de Essays in boekvorm gaan verschijnen, zullen ze – volgens mij – nooit uit de winkel verdwijnen. Het zal ook een perfect cadeautje zijn.”
Essay Nummer 1
We publiceren in eerste instantie de eerste Essay van Daniel Gould. later zullen ook de overige 15 Essays op deze pagina te vinden zijn.
Gouden zondagen – Over geluk deel 1
Wat is geluk?
“Is dat een strikvraag?”, hoor ik u zeggen.
Nee, helemaal niet. Wat is geluk?
“De loterij winnen!”
Makkelijk antwoord. Maar u weet waarschijnlijk dat de overgrote meerderheid van winnaars van de loterij – binnen het jaar – hun geld weer kwijt zijn, òf depressief zijn, gescheiden zijn, zich vernederd voelen en wensten dat zij het loterijbiljet nooit hadden gekocht.
De heilige Theresa van Avila vertelde al in de 12e eeuw “Er zijn meer tranen vergoten over gebeden die beantwoord werden dan over gebeden die niet beantwoord werden.” Denk daar maar eens over na. Een mooie jonge dame wordt hevig verliefd op de Toverprins, de spreekwoordelijke grote en knappe kerel. Ze hoopt en smeekt dat hij voor haar kiest. En dat doet hij. Hij blijkt te veel te drinken, hij misbruikt haar, hij is een vrouwenhater en hij eist dat hij behandelt wordt als een koning.
Gebeden die beantwoord worden, inderdaad.
We denken dat we weten wat ons gelukkig maakt, maar we weten nog niet eens wat geluk is. Als we de betekenis opzoeken in een woordenboek kunnen we lezen: een emotionele of affectieve situatie die gekenmerkt wordt door gevoelens van vreugde, genoegen en tevredenheid. Maar een Griekse filosoof, Epicures, vond dat geluk bestond uit “de afwezigheid van pijn en emotionele verwarring”. De mens deed er het best aan die genoegens na te jagen die in gematigdheid genoten kunnen worden. Dat klinkt me goed in de oren.
Geluk is niet het enige begrip met een bedriegelijke betekenis. Liefde? Dat is een goeie!. Een woord dat meer precies de euforie beschrijft die we voelen als we iets met iemand krijgen is verblindheid. We voelen een buitengewone emotie voor iemand terwijl we aan alle minpunten voorbij kijken. Hmmm ….. hiermee zijn we terug bij de Toverprins die we zojuist beschreven.
Laten we het simpeler maken. Nemen we een ander begrip: kunst!
Wat is kunst?
De laatste jaren verzamel ik de definities. Peggy Guggenheim, een bekende beschermer van de kunsten, zei: “Ik kan het niet in woorden zeggen, maar ik weet het als ik het zie!”. Mooi! Aan de andere kant zei Andy Warhol: “Kunst is business!”. Cynisch, maar in veel opzichten waar.
We zijn er soms ons hele leven mee bezig om de betekenis van bepaalde begrippen te achterhalen. Helemaal OK, zolang je een antwoord zoekt omdat het antwoord je gelukkig maakt. En “leren” kan wel eens een sleutelwoord worden in het definiëren van geluk.
Dat is mijn uitgangspunt in de zoektocht naar de betekenis van “geluk”. Laten we zien waar het ons brengt.
Daniël R. Gould
vertaling: Walter van Teeffelen
www.avantiproductions.nl
Gouden zondagen – over geluk deel 7
Uit het verhaal “Dirty Tricks” door Michael Dibdin.
“Het was een schitterende zonnige dag met een herfsttoefje, perfect wandelweer. Ik wandelde over een smal pad met het lekkere gevoel dat een mooie ochtend met zich meebrengt, te vergelijken met de vanzelfsprekende verwachting van jonge mensen dat wat er gaat gebeuren meer en beter is. Maar mijn ervaring waarschuwde me dat deze verwachting niet oneindig zou duren, maar na een top zou gaan dalen … Ik zou eerder en hoger pieken en me vervolgens de rest van de dag ellendig voelen. Als ik gelukkig wilde zijn, zou ik de kroeg gepasseerd hebben of in ieder geval niet meer dan mineraalwater gedronken hebben. Dat wist ik. Dus bestelde ik een groot glas bier, en vervolgens nog een. Waar het op neer komt is dat ik niet kan omgaan met geluk. Ik weet niet wat ik er mee moet.”
Heb je je ooit afgevraagd waarom de ooit prachtige en getalenteerde Elizabeth Taylor acht keer trouwde? Ik meen dat het acht keer was. Waarom Britney Spears een drank- en medicijnenprobleem heeft? En bezie Elvis op latere leeftijd, een onttakeld schip; om maar niet in te gaan op ieders favoriete pin-up, Marilyn.
Wat ze allemaal hebben of hadden is roem, geld, talent, schoonheid, bewondering en liefde. Ten minste, een van de echtgenoten van Liz zal toch echt van haar gehouden hebben. Misschien was het Richard Burton. Hij is twee keer met haar getrouwd: of was het drie keer? En omdat hijzelf al beroemd was en geld was dat niet de reden dat hij voor haar koos.
Ieder van hen heeft geprobeerd de “problemen” op te lossen met alcohol of heeft geprobeerd de werkelijkheid te veranderen door een illusie van geluk te creëren met geestverruimende middelen. Je snapt het. Geluk heeft weinig te maken met al die dingen waarvan je denkt dat ze je gelukkig zullen MAKEN. Dat komt omdat geluk niet op een zilveren schaal wordt uitgereikt … vooral niet op een zilveren schaal.
Dit denkbeeldige gevoel, of gaat het om kwaliteit?, of gaat om een toestand?, wat het ook is, zit waarschijnlijk diep in onszelf, wachtend om eruit te komen. Wachtend op het Abracadabra, de magische woorden, zodat het kan stromen als een waterval, zodat je echte zelf doorweekt raakt door een schittering van zelffelicitatie. Zelffelicitatie? Misschien gaat geluk daar wel om.
Misschien is de reden dat zo veel mensen problemen hebben bij het zoeken naar geluk, is dat we niet weten wat het is. En op die zeldzame momenten dat we het voelen weten we niet wat we ermee moeten doen. Laten we, vanwege de argumentatie, even van uitgaan dat geluk zelffelicitatie is.
Hmmm, een nieuwe terminologie … wat is zelffelicitatie? je kunt er geen jacht voor kopen. En als je niet rijk bent, zul je niet in staat zijn de “liefde” van je “perfecte” partner te kopen om het geluk te realiseren.
Maar met zelffelicitatie voel je natuurlijk niet de behoefte om het loterijbiljet te kopen of de behoefte aan dingen waarvan je WEET dat ze je gelukkig zullen maken omdat je al tevreden bent met wat je hebt. Wat wil je nog meer?
Ironischerwijze is de les – als je tussen de regels doorgelezen hebt – is het niet zo dat geluk niet bestaat. Zodat je gelukkig kunt zijn terwijl geluk niet bestaat. “Huh?” hoor ik. Nou ja, ik heb ‘t ooit gelezen; maar dat is alleen maar goed, want als je het had zou je niet weten wat je ermee moest doen!
Daniel R. Gould
Gouden zondagen – over geluk deel 8
Wat is geluk?
Het is midden december. De dagen worden korter en over ongeveer twee weken komt de dag met de minste zonneschijn …. als er tenminste geen wolken zijn. Na die dag worden de dagen weer langer. De belofte van de lente. Dit is een goed moment om een paar ervaringen te vertellen die je kunnen aanmoedigen om ook de positieve kant van dit druilerige jaargetijde te zien.
Als ik een Nederlander voor het eerst zie, is altijd een van de eerste vragen: waarom vind je Nederland zo leuk?
“HET WEER!”
Ik wilde dat het mogelijk was om de verschillende gezichtsuitdrukkingen te zien als zij DAT horen. “Hij is gek” is een reactie; “Ik spreek met een domoor!” een andere.
Maar het is waar! Nee, niet dat ik gek ben – nou ja, misschien een beetje. Het is waar dat ik van het weer HOUD en dat ik WEET waar ik het over heb.
Nederland heeft als ieder land vier jaargetijden; in het algemeen heb je niet te maken met extremiteiten. Ik heb zes jaar in Chicago gewoond. Ik houd van Chicago! Er zijn maar vier dingen die ik er haat: januari, februari, juli en augustus. Veel te koud of veel te warm. Van min 35 graden celsius in de winter tot plus 35 graden celsius in de zomer.
Ik kan je nog meer vertellen over de winters in Chicago. In januari 1967 viel er in een periode van 24 uur 75 centimeter sneeuw. Ik was toen getrouwd en mijn vrouw kon ieder moment bevallen. Onze dochter werd ongeveer tien dagen na de bevroren kristallen overstroming geboren. De dokter kwam nog skieënd naar het Evanston Ziekenhuis. Maar de eerste week, na de sneeuwstorm zag de stad er prachtig en idyllisch uit; alle lelijkheid was bedekt met een deken van schitterende witte poeder.
Een paar jaar later, toen ik pas gescheiden was, kwam ik – tijdens een rondje langs de versiercafé’s – een vrouw tegen die ik uitnodigde met me mee te komen om te genieten van een buitengewoon mooi uitzicht dat ik een paar dagen eerder had ontdekt. Ik liet haar Chicago’s North Avenue Beach zien, gemaakt van beton. De regelmatige en onverbiddelijke watergolven van het enorme Lake Michigan beukten tegen de ondergrond en deden het water hoog opspatten in de koude lucht. We zagen een enorm ijssculptuur van wel een paar meter dat constant andere vormen aannam. Adembenemend.
Ik nam vervolgens de dame mee naar mijn apartement waar de haard brandde. Het was het begin van een korte en plezierige relatie. Ik weet nog hoe ze heette.
Een winterdag in Chicago kan mooi zijn, maar je moet wel veel moeite doen om het te ontdekken. Datzelfde geldt voor Amsterdam.
“Maar het regent hier ALTIJD!”
Hé, het laat mijn haar groeien! Ik maak geen grapjes. De zijkanten van mijn hoofd zijn oké, voor zover het om haarbedekking gaat, maar bovenop is er niet veel meer en dat is al een jaar of 15 zo. Maar iets heeft dit proces vertraagd. Dat zal wel liggen aan de constante drukte. Een van die sublieme momenten van geluk vond enige jaren geleden plaats op een warme, natte en mistige juni-avond.
Een onophoudelijke dunne regen had een mist geproduceerd. Als er niet een opening van een tentoonstelling in het Stedelijk Museum zou zijn geweest, zou ik waarschijnlijk helemaal niet naar buiten zijn gegaan.. Toentertijd woonde ik minder dan vijf minuten lopen van het Vondelpark en ik moest het oversteken om op mijn bestemming te komen …
Toen ik het park inkwam, werd ik begroet door een kakafonie van geluiden doordat miljoenen kleine regendruppeltjes hun hemelse val beëindigden. Het geluid werd versterkt door de blaadjes van honderden verschillende bomen, struiken en bloemen en daar kwam nog de resonantie van de vijvers en de paden bovenop.
Ik ging naar links en na honderd meter hoorde ik een piano-accoord en daarna nog een en ik herkende onmiddelllijk George Gershwin’s “Summertime”. Toen ik dichterbij kwam hoorde ik de vibratie van een sopraanstem van mijn favoriete lied. Het moet wel mijn favoriete lied zijn, want is het enige waarvan ik alle woorden ken.
Ze zong vanonder de beschutting van het 19e eeuwse paviljoen waar rondomheen een gracht ligt. Haar assepoester-jurk leek onder de schijnwerpers gemaakt van kostbare edelstenen. Er was een flinke opkomst, alle stoelen waren bezet, er moesten mensen staan en de paraplu’s deden denken aan een verzameling opgeschoten paddestoelen.
Grappig genog, herinner ik me niets meer van de tentoonstelling in het Stedelijk Museum, maar die kostbare vrolijke momenten staan me nog helder voor de geest, het gevoel van puur plezier en het tinkelende gevoel van geluk dat ik ervaren had terwijl ik in de regen stond.
Ja, ik houd van het weer in Nederland … en van het lopen in de regen … én het laat mijn haar groeien.
De les? Simpel: stel jezelf open voor de schoonheid en het gevoel van vreugde en hoor de ritmes van de natuur in al zijn vormen … “en het leven is fantastisch!”
Daniel R. Gould
Essay nummer 9 tot en met 16 kun je hier lezen.