In augustus kon je voor het eerst de Essays van Daniël Gould over Geluk lezen op deze site. In totaal heeft Daniël 16 essays over Geluk geschreven. De eerst 8 kun je hier lezen. Op deze pagina komen de laatste 8 Essays zodat de serie compleet is. Oorspronkelijk zijn de essays in het Engels geschreven met de titel: ‘Essays on Happiness‘ Alle Essays zijn vertaald door Walter van Teeffelen.

Gouden zondagen – over geluk deel 9

De kerstmis editie.

Er is goed nieuws en er is slecht nieuws wat betreft de kerstperiode.

Het slechte nieuws is dat Kerstmis – die voor kinderen en volwassenen magische 24 uur – een van de dagen is met de hoogste suicidecijfers!

Het goede nieuws is dat de 26e december en de paar dagen daarna ongewoon hoge sterftecijfers uit natuurlijke doodsoorzaken hebben. Is dat goed nieuws? Is er een verband?

Zeker.

Voor degenen die op die dag alleen zijn – met niemand om te bellen, geen cadeautjes onder de kerstboom die ook niet zijn gekocht, geen rozijnenpudding, geen sokken met verrassingen en niets van het andere vertoon van de traditionele viering – is het een 24-uurs periode van treurnis. Als de betreffende persoon van nature geneigd is tot suicide en/of depressie nodigt de dag uit om de definitieve stap te zetten en er een eind aan te maken.

De betreffende persoon kan terugdenken aan vroegere kerstmissen toen hij of zij jong was, waar er warmte was en liefde; of hij denkt er juist met afschuw aan omdat die kerstdagen niet overeen kwamen met de idyllische Hollywood filmversie.

Het hoge aantal doden met een natuurlijke doodsoorzaak voor de dagen volgend op kerstmis, kan ook gemakkelijk verklaard worden. Oude mensen en mensen met een terminale ziekte houden zich vast aan het leven en willen nog eens de vreugde van een feest ervaren dat in zijn ideale versie er een is van liefde en vrede. Ze willen de herinneringen ervaren die – als zij de vrolijke ogen van hun kinderen, kleinkinderen en andere geliefden zien – weer loskomen.

Heb je herinneringen aan een bijzondere kerstmis? Kreeg je toen een speciaal cadeautje? Of was het er een waarop je iemand die je liefhad iets gaf dat uit je hart kwam? Ik herinner me dat toen ik veertien was, ik van mijn gespaarde geld voor mijn vader een 64-toons harmonica kocht. Hij hield van muziek en speelde af en toe urenlang op een goedkope mondharmonica. Als je in aanmerking neemt dat ik met mijn deeltijdbaantje per week drie of dollar verdiende, was het instrument, dat twintig dollar kostte, buitengewoon duur. Ik had er later ook een beetje spijt van. Op zaterdagavonden ging mijn vader vaak naar de kelderverdieping, samen met onze hond Snuffy, en speelde urenlang; en de hond “zong” mee. Mijn moeder en ik werden er gek van – om eerlijk te zijn was hij geen bijzonder goede speler en de hond evenmin – en we konden het geluid van de televisie niet verstaan. Maar mijn vader kon dat niets schelen.

Kerstmis in Amerika gaat om geven. Maar wat is de betekenis van een cadeautje? Wat maakt het speciaal of uniek? Ik herinner me een kort verhaal van O. Henry met de titel “Het Cadeau van de Tovenaar”. Een hele mooie dame “…. met prachtig golvend en stralend dat als een bruine waterval om haar hoofd zat en eindigde tot onder haar knieën …” wil aan haar geliefde echtgenoot Jim een cadeau geven met de boodschap “ik houd meer van je dan ik kan zeggen”. Voor het cadeau heeft ze één dollar en 87 cent ter beschikking (het verhaal is geschreven rond 1900). Ze hebben samen maar twee voorwerpen van waarde. Haar haar en zijn gouden horloge, die nog van zijn vader en van zijn opa was geweest. Zij verkoopt haar haar voor twintig dollar en koopt een “een platinum horlogeketting waarvan de waarde uit het materiaal spreekt” voor zijn horloge.

Zijn gift aan haar, “De kammen — een setje kammen … die Della verliefd had bekeken in de etalage van een winkel op Broadway. Prachtige kammen, puur schilpaddenleer, voorzien van juwelen op de bovenkant …”. Om dit te kopen verkoopt hij een erfstuk van de familie.

Een droevige kerstmis voor Jim en Della? Ga toch weg! Zij gaven elkaar iets wat uit hun hart kwam. Wat kun je meer krijgen van iemand anders?

Helaas bestaat de Kerstman niet, maar het idee bestaat wel. De Kerstman, die van niemand familie is, maar tegelijkertijd familie van iedereen, is het summum van altruïstisch geven. De Kertsman verwacht of vraagt er niets voor terug. En de Kerstman zit in ons. Maar we hebben ook iemand NODIG om de Kerstman te spelen. Rijke mensen geven speelgoed en dikke ganzen aan hen die het minder hebben – vaak om het gemis van een speciaal iemand in hun leven te compenseren. Zij die over minder middelen beschikken kunnen op de Magische Dag voor de daklozen in een gaarkeuken soep klaarmaken.

Als er geen geliefde is, heeft het niet zo veel zin om te geven. Mag het gebrek van een partner 364 dagen per jaar droef stemmen, het voelt het meest schrijnend aan op 25 december. De depressieve eenling geeft alle hoop op en zegt Adieu tegen de ellende. Zij die verpleegd worden – en die de vreugde gekend hebben van het geven van hun liefde – hopen nog een keer een Kerstmis mee te maken en de warmte van zijn beloften van geluk en vreugde.

Voor degenen die niet uitkijken naar de Grote Dag, omdat er niet “iemand” is, kijk er positief tegenaan: de volgende 364 dagen kun je uitkijken naar die speciale persoon. Heb in je hart de HOOP dat de viering volgend jaar daarom een tijd van GELUK is. En “hoop” is een uniek cadeau dat we onszelf cadeau kunnen doen omdat het diep uit ons binnenste komt.

Maar onthoud, de les is: Geluk is pas perfect als het gedeeld wordt!

Daniel R. Gould